Kısaca
Sıfat isimden önce gelirse sonuna bir ek alır: -e, -en, -er veya -es. Ek; ismin cinsine (der/die/das/Plural), hâline (Nominativ, Akkusativ, Dativ) ve önündeki artikele bağlıdır. Üç adım: 1) Cins? 2) Hâl? 3) Tabloya bak.
Kalıp
Ich kaufe den neuen Mantel.
Yeni montu alıyorum. (maskulin + Akkusativ = -en)
Tablolar
| maskulin | feminin | neutrum | Plural | |
|---|---|---|---|---|
| Nom. | der gute Mann | die gute Frau | das gute Kind | die guten Kinder |
| Akk. | den guten Mann | die gute Frau | das gute Kind | die guten Kinder |
| Dat. | dem guten Mann | der guten Frau | dem guten Kind | den guten Kindern |
dieser, jeder, welcher ve alle (çoğul) sonrasında da aynı ekler.
| maskulin | feminin | neutrum | Plural | |
|---|---|---|---|---|
| Nom. | ein guter Mann | eine gute Frau | ein gutes Kind | meine guten Kinder |
| Akk. | einen guten Mann | eine gute Frau | ein gutes Kind | meine guten Kinder |
| Dat. | einem guten Mann | einer guten Frau | einem guten Kind | meinen guten Kindern |
ein'in çoğulu yok; çoğulda mein/kein kullanılır: keine guten Kinder. Kural: Dativ ve Plural her zaman -en.
Ne zaman kullanılır?
- 1
İsimden önce: ek var
Maskulin, Akkusativ, ein-Wort → -en.
Ich kaufe einen neuen Mantel.
Yeni bir mont alıyorum.
Wir suchen eine große Wohnung.
Büyük bir daire arıyoruz.
- 2
sein, werden, bleiben'den sonra: ek yok
Sıfat fiilden sonra yüklem olarak gelirse hiç değişmez.
Das Wetter ist schön.
Hava güzel.
Die Suppe wird kalt.
Çorba soğuyor.
- 3
ein-Wort: eksik uç sıfata geçer
ein (maskulin Nom.) ve ein (neutrum) uç almaz; bu yüzden -er / -es sıfatta görünür.
Das ist ein guter Freund.
O iyi bir arkadaş.
Das ist ein gutes Buch.
Bu iyi bir kitap.
- 4
Dativ: hep -en
Dativ'de her cins -en alır, feminin de.
Ich helfe der alten Frau.
Yaşlı kadına yardım ediyorum.
Er wohnt in einem kleinen Dorf.
Küçük bir köyde yaşıyor.
Bilmekte fayda var
- -e yalnızca şu yerlerde: der/die/das + Nominativ tekil, die/das + Akkusativ tekil ve eine (Nominativ ve Akkusativ). der-kelimelerinden sonra geri kalan her yer -en; ein-kelimelerinden sonra ayrıca -er/-es de var (ein guter Mann, ein gutes Kind).
- Arka arkaya iki sıfat aynı eki alır: ein großer, schöner Garten.
- Bazı sıfatlar bir e düşürür: teuer → ein teures Auto, dunkel → eine dunkle Jacke.
Sık yapılan hatalar
YanlışIch kaufe einen neue Mantel.
DoğruIch kaufe einen neuen Mantel.
Maskulin Akkusativ: -en.
YanlışDas Wetter ist schönes.
DoğruDas Wetter ist schön.
Yüklem sıfatı çekilmez.
YanlışIch helfe der alte Frau.
DoğruIch helfe der alten Frau.
Dativ: her cinste -en.
YanlışDas ist ein gut Buch.
DoğruDas ist ein gutes Buch.
ein (neutrum) uç almaz, sıfat -es alır.
YanlışEr hat ein neuer Auto.
DoğruEr hat ein neues Auto.
Auto neutrum: ein + -es (-er maskulin içindir).
Türkçe konuşanlar için
- Türkçede sıfat hiç değişmez („yeni mont“, „yeni montu“). Almanca'da isimden önce her sıfat ek alır: eki unutmak en sık hatadır.
- Pratik kural: şüphede -en yaz. Çoğu durumda doğrudur; yalnız Nominativ tekil ile feminin/neutrum Akkusativ (-e) ve ein'den sonra maskulin Nominativ (-er) ile neutrum Nominativ/Akkusativ (-es) ayrıdır.
- Önce cinsi ve hâli bul: Dativ = -e hâli (kime?), Akkusativ = -i hâli (kimi/neyi?).
Sınav ipucu
telc ve ÖSD Sprachbausteine'de boşluk bir ismin hemen önündeyse genelde sıfat eki aranır: artikele bak (der/den/dem/ein/einen), cinsi ve hâli belirle, tablodan eki seç. Goethe, telc, ÖSD ve DTZ'nin yazma bölümünde nesne cümlelerindeki (Ich suche eine neue Wohnung) sıfat eklerini kontrol et.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Das ist der Lehrer.(neu)
Sorular
Sıfata ek ne zaman gelir?
Yalnızca doğrudan bir ismin önünde durunca (der neue Mantel). sein, werden, bleiben'den sonra ek almaz (Der Mantel ist neu).
der alte Mann, einen alten Mann: ek nasıl bulunur?
Önce cinsi bul (der Mann = maskulin), sonra hâli (özne = Nominativ, nesne = Akkusativ). der + Nominativ = -e; einen + Akkusativ = -en.
