Kısaca
Her ismin bir cinsi (der, die, das) ve bir çoğul biçimi vardır. Bazı sonekler cinsi söyler; çoğul ise 6 kalıptan birini izler. En iyi yol, ismi sözlükteki gibi artikel + tekil + çoğul olarak öğrenmektir: der Tisch, -e.
Tablolar
| Genus | Endung / Gruppe | Beispiele |
|---|---|---|
| der | -er (Person), -ismus; Tage, Monate, Jahreszeiten | der Lehrer, der Tourismus, der Montag, der Juli, der Sommer |
| die | -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion, -in; viele Wörter auf -e | die Zeitung, die Gesundheit, die Freundschaft, die Lehrerin, die Lampe |
| das | -chen, -um; Infinitiv als Nomen | das Mädchen, das Museum, das Essen |
Bunlar güçlü eğilimlerdir: -ung, -heit, -keit, -schaft ve -chen'in neredeyse istisnası yoktur; -e çoğunlukla dişildir ama her zaman değil (der Name, das Auge).
| Muster | Beispiel 1 | Beispiel 2 |
|---|---|---|
| -e | der Tag → die Tage | der Hund → die Hunde |
| ¨-e | der Stuhl → die Stühle | die Hand → die Hände |
| -n / -en | die Lampe → die Lampen | die Frau → die Frauen |
| -er / ¨-er | das Kind → die Kinder | das Buch → die Bücher |
| -s | das Auto → die Autos | das Handy → die Handys |
| – / ¨– | der Lehrer → die Lehrer | der Bruder → die Brüder |
Çoğulda artikel her zaman die.
Ne zaman kullanılır?
- 1
Sözlükte yazılış
Artikel + tekil + çoğul eki: eki ekleyince çoğulu bulursun.
der Tisch, -e · die Lampe, -n · das Kind, -er
die Tische, die Lampen, die Kinder (masalar, lambalar, çocuklar)
- 2
Umlaut'lu çoğul (¨)
¨ işareti: a, o, u → ä, ö, ü olur.
der Bruder, ¨– → die Brüder
erkek kardeş → erkek kardeşler
das Buch, ¨-er → die Bücher
kitap → kitaplar
- 3
Bileşik isimler
Artikeli ve çoğulu her zaman son kelime belirler.
der Kaffee + die Tasse → die Kaffeetasse
kahve + fincan → kahve fincanı
das Haus + die Tür → die Haustür, die Haustüren
ev + kapı → ev kapısı, ev kapıları
- 4
Kişilerde doğal cins
-in eki dişil biçimi yapar; çoğulu -innen'dir.
der Lehrer → die Lehrerin → die Lehrerinnen
erkek öğretmen → kadın öğretmen → kadın öğretmenler
der Mann, die Frau
adam, kadın
Bilmekte fayda var
- Birden büyük sayıdan sonra isim çoğul olur: zwei Bücher, drei Tassen. Para ve ölçü birimleri çoğu zaman tekil kalır: zwei Euro, drei Kilo.
- -s çoğulu çoğunlukla yabancı kökenli ve ünlüyle biten kelimelerde görülür: Autos, Handys, Hotels, Omas.
Sık yapılan hatalar
YanlışDie Tischs sind groß.
DoğruDie Tische sind groß.
-s her isme eklenmez; çoğulu kelimeyle öğren.
YanlışDie Mädchen ist nett.
DoğruDas Mädchen ist nett.
Küçültme eki -chen alan isimler her zaman das.
YanlışDer Zeitung ist neu.
DoğruDie Zeitung ist neu.
-ung ekiyle türetilen isimler die alır.
YanlışDie Bruder sind nett.
DoğruDie Brüder sind nett.
Çoğulda Umlaut unutulmuş: Bruder → Brüder.
YanlışIch habe zwei Kind.
DoğruIch habe zwei Kinder.
Sayıdan sonra isim çoğul olur.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır (iki kitap); Almanca'da çoğul zorunludur: zwei Bücher.
- Türkçede tek çoğul eki var (-ler / -lar); Almanca'da 6 kalıp var. Çoğulu kelimeyle birlikte öğren: Tag → Tage, Frau → Frauen.
- Her yeni ismi üç parça hâlinde ezberle: artikel + tekil + çoğul.
Sınav ipucu
telc ve ÖSD'nin Sprachbausteine bölümünde: boşluk bir ismin önündeyse önce ismin sonekine bak: -ung, -heit, -keit, -schaft → die; küçültme -chen → das. Yazmada (Goethe, telc, ÖSD, DTZ) sayıdan sonra çoğul yaz: zwei Brötchen, drei Bücher.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Wohnung ist sehr schön.(Wohnung: -ung)
Sorular
Çoğul nasıl yapılır, kaç kalıp var?
Altı kalıp var: -e, ¨-e, -(e)n, -er / ¨-er, -s ve eksiz (bazen Umlaut'lu). Dişil isimlerin çoğu -(e)n alır. Artikel her zaman die. Çoğulu her yeni isimle birlikte öğren.
Hangi son ekler die, der veya das olur?
die: -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion, -in (ve -e ile biten çoğu kelime). der: kişi bildiren -er, -ismus, günler, aylar, mevsimler. das: -chen, -um ve isim olarak kullanılan fiiller (das Essen).
