Kısaca
Almanca'da yeni kelimeler çoğunlukla Komposita (bileşik kelime) ile, ayrıca ön ek ve son ek eklenerek türetilir. Kelimeyi parçalarına ayırırsan bilmediğin kelimenin anlamını tahmin edebilirsin. Bileşik kelimede artikeli son kelime belirler.
Kalıp
das Haus + die Tür = die Haustür
ev + kapı = ev kapısı (die Haustür)
Tablolar
| Präfix | Bedeutung | Beispiel |
|---|---|---|
| un- | Gegenteil, nicht | glücklich → unglücklich |
| miss- | falsch, schlecht | das Missverständnis |
| vor- / nach- | vorher / nachher | der Vorname / der Nachname |
| zurück- | wieder zum Anfang | zurückkommen |
| ein- / aus- | hinein / hinaus | einsteigen / aussteigen |
| Suffix | Bedeutung | Beispiel |
|---|---|---|
| -lich | macht Adjektive | der Tag → täglich |
| -bar | man kann es tun | essen → essbar |
| -los | ohne | die Arbeit → arbeitslos |
| -ig | macht Adjektive | die Ruhe → ruhig |
| -er / -in | Person, Beruf | der Lehrer / die Lehrerin |
| -chen | Verkleinerung (immer das) | das Haus → das Häuschen |
Ne zaman kullanılır?
- 1
Son kelime belirler
Artikel, çoğul ve ana anlam son parçadan gelir.
die Kinder + der Garten = der Kindergarten
çocuk + bahçe = anaokulu
die Hand + der Schuh = der Handschuh (Plural: die Handschuhe)
el + ayakkabı = eldiven
- 2
Fugen-s (bağlama sesi)
Bazı bileşiklerde -s- veya -n- eklenir; Haustür gibi bazılarında eklenmez. Kelime olarak öğren.
die Arbeit + die Zeit = die Arbeitszeit
çalışma saati
die Straße + die Bahn = die Straßenbahn
tramvay
- 3
İsim ↔ fiil
Pek çok isim ve fiil aynı ailedendir.
die Arbeit → arbeiten; fahren → die Fahrt
çalışma → çalışmak; sürmek → yolculuk
- 4
-chen ile küçültme
-chen ismi her zaman nötr yapar; ünlü çoğu zaman Umlaut alır.
die Katze → das Kätzchen; der Brief → das Briefchen
kedi → kedicik; mektup → küçük not
Bilmekte fayda var
- Bileşik kelimelerde vurgu genelde ilk parçadadır: HAUStür, KINdergarten.
- -bar çoğu zaman können'li bir anlamı verir: Das Wasser ist trinkbar = Man kann das Wasser trinken.
Sık yapılan hatalar
Yanlışdas Haustür
Doğrudie Haustür
Artikel son kelimeden gelir: die Tür.
Yanlışdie Arbeitzeit
Doğrudie Arbeitszeit
Arbeit + Zeit arasında Fugen-s gerekir.
Yanlışdas Hauschen
Doğrudas Häuschen
-chen alan isim her zaman das; ünlü çoğu zaman Umlaut alır (Haus → Häuschen).
Yanlışder Missverständnis
Doğrudas Missverständnis
Artikel son parçadan gelir: das Verständnis.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçede „ev kapısı“ iki kelimedir; Almanca'da tek kelime yazılır: Haustür.
- Türkçede ana kelime sondadır (ev kapısı); Almanca'da da öyle: son kelime ana kelimedir ve artikeli belirler.
- -lik ↔ -keit/-heit, -sız ↔ -los, -ebilir ↔ -bar: Türkçe ek sistemine benzer.
Sınav ipucu
Okuma (Goethe, telc, ÖSD, DTZ): Bilmediğin uzun kelimeyi parçala (önek + kök + sonek); son parça ana anlamı verir. Yazma ve konuşma: Doğru kelimeyi bilmiyorsan bildiğin iki kelimeyle tarif et; basit bir bileşik kelime çoğu zaman anlaşılır.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Kinderzimmer ist sehr hell.(die Kinder + das Zimmer)
Sorular
Bileşik kelimenin artikeli nasıl bulunur?
Son kelimeye bak: das Haus + die Tür = die Haustür.
un-, miss-, -lich, -bar ne anlama gelir?
un- = olumsuz (unglücklich), miss- = yanlış (Missverständnis), -lich sıfat yapar (täglich), -bar = -ebilir (essbar).
