Kısaca
Bazı fiillerin başında ayrılabilen bir ön ek vardır (aufstehen, anrufen, einkaufen). Ana cümlede fiil kökü 2. sırada çekilir, ön ek cümlenin en sonuna gider.
Kalıp
Ich stehe um sieben Uhr auf.
Saat yedide kalkarım.
Tablolar
| Vorsilbe | Infinitiv | Beispiel |
|---|---|---|
| ab- | abfahren | Der Zug fährt um acht ab. |
| an- | ankommen, anrufen | Wir kommen um zehn an. |
| auf- | aufstehen, aufmachen | Ich mache das Fenster auf. |
| aus- | aussteigen | Wir steigen hier aus. |
| ein- | einkaufen | Ich kaufe im Supermarkt ein. |
| mit- | mitkommen | Kommst du mit? |
| zu- | zumachen | Er macht die Tür zu. |
| fern- | fernsehen | Wir sehen am Abend fern. |
Ayrılabilen ön ekler vurguludur: AUFstehen, ANrufen, EINkaufen.
Ne zaman kullanılır?
- 1
Präsens: ön ek sona gider
anrufen → ruft … an. Cümle ne kadar uzun olursa olsun ön ek son kelimedir.
Er ruft mich heute Abend an.
Bu akşam beni arayacak.
Ich kaufe am Samstag mit meiner Mutter ein.
Cumartesi annemle alışverişe gidiyorum.
- 2
Sorular
Soruda da kök yer değiştirir, ön ek sonda kalır.
Wann kommt der Zug an?
Tren ne zaman varıyor?
Kommst du heute mit?
Bugün bizimle geliyor musun?
- 3
Modalverb ile
Infinitiv bütün kalır ve sonda durur.
Ich muss früh aufstehen.
Erken kalkmak zorundayım.
Wir wollen heute Abend fernsehen.
Bu akşam televizyon izlemek istiyoruz.
Bilmekte fayda var
- Kökteki ünlü değişimi korunur: abfahren → er fährt ab; fernsehen → du siehst fern.
- be-, ver-, er-, ent- hiç ayrılmaz: Ich bekomme, ich verstehe (Kart 28).
- Ön ek anlamı değiştirir: kommen (gelmek) – ankommen (varmak) – mitkommen (birlikte gelmek).
Sık yapılan hatalar
YanlışIch aufstehe um sieben Uhr.
DoğruIch stehe um sieben Uhr auf.
Ön ek fiilden ayrılır ve sona gider.
YanlışIch muss früh stehe auf.
DoğruIch muss früh aufstehen.
Modalverb varsa fiil Infinitiv ve bütündür.
YanlışWann ankommt der Zug?
DoğruWann kommt der Zug an?
Soruda da ön ek sona gider.
YanlışIch rufe an dich.
DoğruIch rufe dich an.
an burada edat değil, ön ektir: nesneden sonra gelir.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçede fiil bütündür; Almanca'da ön ek ayrılıp cümle sonuna atlar. Fiili sözlükte bütün öğren: einkaufen.
- Cümlenin sonunu bekle: ön ek gelmeden anlam tamamlanmaz.
Sınav ipucu
Hören (Goethe, telc, ÖSD, DTZ): istasyon ve havalimanı anonslarında ayrılabilen fiil çoktur: Der Zug fährt um 9.10 Uhr ab. Son kelimeyi bekle; anlamı ön ek verir. Schreiben: her ön ekin sonda olduğunu kontrol et.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Ich jeden Tag um sechs Uhr auf.(aufstehen)
Sorular
Ayrılabilen fiil cümlede nasıl durur?
Çekimli kök 2. sırada (evet/hayır sorusunda başta), ön ek en sonda. Modalverb varsa Infinitiv bütün olarak sona gider.
aufstehen cümlede nasıl kurulur?
Ich stehe um sieben Uhr auf. Stehst du früh auf? Ich muss früh aufstehen.
