Kısaca
Bazı fiillerde ön ek ayrılır ve sona gider (ich stehe auf), bazılarında hiç ayrılmaz (ich bekomme). Pratik kural: vurgu önekteyse ayrılır, kökteyse ayrılmaz.
Kalıp
Ich rufe dich morgen an.
Seni yarın arayacağım.
Tablolar
| Verb | Präsens | Partizip II |
|---|---|---|
| aufstehen (trennbar) | Ich stehe um sieben Uhr auf. | aufgestanden |
| ankommen (trennbar) | Der Zug kommt um acht Uhr an. | angekommen |
| einkaufen (trennbar) | Ich kaufe heute ein. | eingekauft |
| bekommen (untrennbar) | Ich bekomme ein Paket. | bekommen |
| verstehen (untrennbar) | Ich verstehe dich. | verstanden |
| erklären (untrennbar) | Er erklärt es mir. | erklärt |
| trennbar (betont) | untrennbar (unbetont) |
|---|---|
| ab- · an- · auf- · aus- · ein- | be- · emp- · ent- · er- |
| mit- · nach- · vor- · weg- · zu- | ge- · miss- · ver- · zer- |
| zurück- · fern- · los- · her- · hin- | kein ge- im Partizip II |
| abholen, anrufen, mitkommen | besuchen, vergessen, erzählen |
| trennbar: anrufen | untrennbar: verstehen | |
|---|---|---|
| Präsens | Ich rufe dich an. | Ich verstehe dich. |
| mit Modalverb | Ich will dich anrufen. | Ich kann dich verstehen. |
| Perfekt | Ich habe dich angerufen. | Ich habe dich verstanden. |
| Nebensatz | …, dass ich dich anrufe. | …, dass ich dich verstehe. |
| zu + Infinitiv | Ich versuche, dich anzurufen. | Ich versuche, dich zu verstehen. |
Fiil yalnızca çekimli fiil 1. ya da 2. sıradayken ayrılır; sonda tek parça kalır.
Ne zaman kullanılır?
- 1
Ayrılan önek sona gider
Ich rufe dich morgen an.
Seni yarın arayacağım.
Kommst du heute Abend mit?
Bu akşam bizimle geliyor musun?
- 2
Partizip II'de ge- nerede?
Ayrılan fiilde ge- önekle kök arasına girer. Ayrılmayan fiilde ge- hiç yoktur.
Ich bin aufgestanden.
Kalktım.
Ich habe ein Paket bekommen.
Bir paket aldım.
- 3
Vurguyu dinle
Vurgu önekte → ayrılır (ANrufen, EINkaufen). Vurgu kökte → ayrılmaz (verSTEHen, beKOMmen).
Ich kaufe im Supermarkt ein.
Süpermarketten alışveriş yapıyorum.
Ich vergesse immer seinen Namen.
Adını hep unutuyorum.
Bilmekte fayda var
- Önek anlamı tamamen değiştirebilir: kommen (gelmek) – ankommen (varmak) – bekommen (almak).
- über-, um-, unter-, wieder-, durch- iki türlü de olabilir: umsteigen (ayrılır), ama wiederholen ve übersetzen (ayrılmaz). Bunları tek tek öğren.
Sık yapılan hatalar
YanlışIch aufstehe um sieben Uhr.
DoğruIch stehe um sieben Uhr auf.
Önek ayrılır ve sona gider.
YanlışIch habe ein Paket gebekommen.
DoğruIch habe ein Paket bekommen.
be- ayrılmaz önektir, ge- eklenmez.
YanlışWir haben gestern geeinkauft.
DoğruWir haben gestern eingekauft.
Ayrılan fiil: ge- önekle kök arasına girer.
Yanlış…, weil ich morgen früh stehe auf.
Doğru…, weil ich morgen früh aufstehe.
Yan cümlede fiil sondadır ve tek parça kalır.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçede ön ek yoktur; Almanca'da önek fiilden ayrılıp cümle sonuna gider: kalkıyorum = ich stehe … auf. Cümleyi sonuna kadar oku.
- Önek anlamı değiştirir: kommen (gelmek), ankommen (varmak), bekommen (almak). bekommen'i „gelmek“ sanma.
- Yan cümlede ve Modalverb'le fiil tek parça kalır: …, weil ich früh aufstehe. Ich muss früh aufstehen.
Sınav ipucu
Goethe, telc, ÖSD ve DTZ'nin okuma ve dinleme bölümlerinde sondaki önek bütün anlamı değiştirebilir (Der Zug kommt um acht … an / Ich komme heute … mit); cümleyi sonuna kadar oku ve dinle. Yazarken her ayrılan fiili kontrol et: ana cümlede önek sonda, yan cümlede ve Modalverb'den sonra tek parça, Perfekt'te ge- doğru yerde.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Ich jeden Morgen um sechs Uhr auf.(aufstehen)
Sorular
Ayrılan ve ayrılmayan önek nasıl anlaşılır?
be-, emp-, ent-, er-, ge-, miss-, ver-, zer- hiç ayrılmaz ve vurgusuzdur. Kendi başına da kelime olan önekler (an, auf, aus, ein, mit, zu, zurück …) genellikle ayrılır ve vurguyu taşır.
bekommen'in Partizip II'sinde ge- olur mu?
Hayır. Ayrılmayan önekli fiiller hiç ge- almaz: bekommen → bekommen, verstehen → verstanden, erklären → erklärt.
