Kısaca
in, an, auf, über, unter, vor, hinter, neben, zwischen hem Akkusativ hem Dativ alır. Hareket / yön, yeni bir yere doğru (wohin?) → Akkusativ; konum / bulunma (wo?) → Dativ.
Kalıp
Ich gehe in die Küche. Ich bin in der Küche.
Mutfağa gidiyorum. Mutfaktayım.
Tablolar
| wohin? | wo? | |
|---|---|---|
| Kasus | Akkusativ | Dativ |
| Bedeutung | Ziel, Richtung, neuer Ort | Ort, Position |
| Beispiel | Ich gehe in die Schule. | Ich bin in der Schule. |
| Präposition | wohin? (Akk.) | wo? (Dat.) |
|---|---|---|
| in | Ich gehe in den Garten. | Ich bin in dem Garten (im Garten). |
| an | Ich hänge das Bild an die Wand. | Das Bild hängt an der Wand. |
| auf | Ich lege das Buch auf den Tisch. | Das Buch liegt auf dem Tisch. |
| über | Ich hänge die Lampe über den Tisch. | Die Lampe hängt über dem Tisch. |
| unter | Die Katze läuft unter das Bett. | Die Katze schläft unter dem Bett. |
| vor | Ich stelle das Fahrrad vor das Haus. | Das Fahrrad steht vor dem Haus. |
| hinter | Der Ball rollt hinter den Schrank. | Der Ball liegt hinter dem Schrank. |
| neben | Ich setze mich neben den Mann. | Ich sitze neben dem Mann. |
| zwischen | Ich stelle die Lampe zwischen die Betten. | Die Lampe steht zwischen den Betten. |
| wohin? (Akk.) | Beispiel | wo? (Dat.) | Beispiel |
|---|---|---|---|
| stellen | Ich stelle das Glas auf den Tisch. | stehen | Das Glas steht auf dem Tisch. |
| legen | Ich lege das Buch auf den Tisch. | liegen | Das Buch liegt auf dem Tisch. |
| hängen (hängte, gehängt) | Ich hänge das Bild an die Wand. | hängen (hing, gehangen) | Das Bild hängt an der Wand. |
| (sich) setzen | Ich setze mich auf den Stuhl. | sitzen | Ich sitze auf dem Stuhl. |
wohin fiilleri düzenlidir ve nesne alır; wo fiilleri düzensizdir ve bir durumu anlatır.
| Akkusativ | Dativ |
|---|---|
| in das → ins: Ich gehe ins Kino. | in dem → im: Ich bin im Kino. |
| an das → ans: Wir fahren ans Meer. | an dem → am: Wir sind am Meer. |
Ne zaman kullanılır?
- 1
in, an, auf
in = içinde, an = kenarında / dikey yüzeyde, auf = yatay yüzeyin üstünde.
Das Bild hängt an der Wand.
Resim duvarda asılı.
Das Buch liegt auf dem Tisch.
Kitap masanın üstünde.
- 2
über, unter, vor, hinter
über = üzerinde, unter = altında, vor = önünde, hinter = arkasında.
Die Lampe hängt über dem Tisch.
Lamba masanın üzerinde asılı.
Das Auto steht vor dem Haus.
Araba evin önünde duruyor.
- 3
neben, zwischen
neben = yanında, zwischen = arasında.
Ich sitze neben dem Fenster.
Pencerenin yanında oturuyorum.
Die Apotheke ist zwischen der Bank und dem Café.
Eczane bankayla kafenin arasında.
- 4
Kaynaşma: ins, im, ans, am
in das = ins, in dem = im, an das = ans, an dem = am.
Ich gehe ins Kino.
Sinemaya gidiyorum.
Ich bin im Kino.
Sinemadayım.
- 5
Bir yerin içinde hareket → Dativ
Fiile değil soruya bak: yer değiştirmiyorsan soru wo? → Dativ.
Ich fahre auf der Autobahn.
Otoyolda gidiyorum.
Die Kinder laufen im Park.
Çocuklar parkta koşuyor.
Bilmekte fayda var
- Zaman ifadelerinde an, in ve vor Dativ alır: vor einer Woche (bir hafta önce), in einem Monat (bir ay sonra), am Montag.
- warten auf, denken an gibi fiillerde hâl sabittir, wo/wohin ile ilgisi yoktur (Kart 57).
Sık yapılan hatalar
YanlışIch gehe in der Schule. (= I'm going to school)
DoğruIch gehe in die Schule.
Hedef (wohin?) → Akkusativ. (in der Schule gehen = okulun içinde yürümek; dilbilgisi doğru ama anlam farklı.)
YanlışIch bin in die Schule.
DoğruIch bin in der Schule.
Bulunma (sein) → Dativ.
YanlışDas Buch liegt auf den Tisch.
DoğruDas Buch liegt auf dem Tisch.
liegen konumdur → Dativ.
YanlışIch liege das Buch auf den Tisch.
DoğruIch lege das Buch auf den Tisch.
Bir şeyi yatay koymak = legen; liegen = yatmak, durmak.
YanlışIch sitze mich auf den Stuhl.
DoğruIch setze mich auf den Stuhl.
Hareket = (sich) setzen; sitzen = oturuyor olmak (durum), dönüşlü değildir.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçedeki -e hâli (yön) ve -de hâli (bulunma) ayrımı Almanca'da Akkusativ ve Dativ'dir: okula = in die Schule, okulda = in der Schule.
- Türkçede „koymak“ tek fiildir; Almanca'da şekle göre değişir: dik = stellen, yatay = legen, oturur = setzen, asılı = hängen.
- Fiile değil soruya bak: wohin? (hedef, yer değişimi) → Akkusativ; wo? (konum) → Dativ. Hareket fiili de Dativ alabilir: Ich fahre auf der Autobahn (wo? = otoyolda).
Sınav ipucu
Önce soruyu sor: wohin? (gehen, legen, stellen, nesneli hängen) → den / die / das; wo? (sein, liegen, stehen, hängen) → dem / der / dem. telc ve ÖSD'nin Sprachbausteine bölümü bunu sık sorar; Goethe, telc, ÖSD ve DTZ'nin konuşma ve yazma görevlerinde yer tarif ederken de gerekir.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Ich gehe jetzt in Küche.(die Küche)
Sorular
in, an, auf: Akkusativ mu Dativ mı?
İkisi de. Bir şey yeni bir yere gidiyorsa (wohin?) Akkusativ: auf den Tisch. Bir yerde duruyorsa (wo?) Dativ: auf dem Tisch.
wohin ile wo farkı: ne zaman hangi hâl?
wohin? hedefi sorar → Akkusativ (Ich gehe ins Büro). wo? yeri sorar → Dativ (Ich bin im Büro). Aynı yerin içinde hareket de wo?'dur: Ich schwimme im See.
