Kısaca
ohne … zu „-meden“, (an)statt … zu „-mek yerine“ demektir. Özneler aynıysa zu + Infinitiv, farklıysa ohne dass / (an)statt dass + yan cümle (fiil sonda) kullanılır. Virgül zorunludur.
Kalıp
Er geht aus dem Haus, ohne die Tür abzuschließen.
Kapıyı kilitlemeden evden çıkıyor.
Tablolar
| Form | Subjekt | Beispiel |
|---|---|---|
| ohne … zu | gleich | Sie geht, ohne sich zu verabschieden. |
| ohne dass | anders | Er ging, ohne dass es jemand merkte. |
| (an)statt … zu | gleich | Er spielt Fußball, anstatt zu lernen. |
| (an)statt dass | anders | Statt dass du fernsiehst, könntest du mir helfen. |
statt ve anstatt aynı anlamdadır. Ayrılabilir fiilde zu araya girer: ohne aufzustehen.
Ne zaman kullanılır?
- 1
ohne … zu: -meden
Kişi bir şeyi yapar, ama diğerini yapmaz.
Sie geht, ohne sich zu verabschieden.
Vedalaşmadan gidiyor.
Er antwortet, ohne aufzustehen.
Kalkmadan cevap veriyor.
- 2
(an)statt … zu: -mek yerine
Beklenen iş yerine başka bir iş yapılır. statt kısmı öne de gelebilir; o zaman ana fiil virgülden hemen sonra gelir.
Er spielt Fußball, anstatt zu lernen.
Ders çalışmak yerine futbol oynuyor.
Statt zu lernen, spielt er Fußball.
Ders çalışacağına futbol oynuyor.
- 3
Özneler farklı: ohne dass, statt dass
İkinci kısmın kendi öznesi varsa dass ile tam bir yan cümle kurulur. Fiil sona gider.
Er ging, ohne dass es jemand merkte.
Kimse fark etmeden gitti.
Statt dass du fernsiehst, könntest du mir helfen.
Televizyon izleyeceğine bana yardım edebilirsin.
Bilmekte fayda var
- ohne zaten olumsuzdur: ohne grubuna nicht veya kein ekleme (ohne ein Wort zu sagen).
- ohne ve statt edat olarak da kullanılır: ohne + Akkusativ (ohne meinen Mann), statt + Genitiv (statt eines Autos).
Sık yapılan hatalar
YanlışEr geht, ohne sich nicht zu verabschieden.
DoğruEr geht, ohne sich zu verabschieden.
ohne zaten olumsuzdur, ek nicht koyma.
YanlışStatt lernen spielt er Fußball.
DoğruStatt zu lernen, spielt er Fußball.
statt ile zu + Infinitiv gerekir; ardından virgül ve fiil 2. sırada.
YanlışEr antwortet, ohne zu aufstehen.
DoğruEr antwortet, ohne aufzustehen.
Ayrılabilir fiilde zu araya girer: auf + zu + stehen.
YanlışSie ging weg, ohne jemand es merkte.
DoğruSie ging weg, ohne dass es jemand merkte.
Yeni özne varsa ohne dass + fiil sonda gerekir.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçe „-meden / -madan“ = ohne … zu; „-mek yerine / -eceğine“ = (an)statt … zu. Türkçede fiil ekleri, Almanca'da bağlaç + zu + Infinitiv.
- Özneler farklıysa Türkçe gibi ayrı özne söylenir: ohne dass er es merkt. Fiil sonda.
- Dikkat: „-meden önce“ zaman bildirir ve bevor ile kurulur (Bevor ich gehe, …). ohne „yapmadan, yapmaksızın“ demektir.
Sınav ipucu
telc ve ÖSD Sprachbausteine: Cümle zu + Infinitiv ile bitiyorsa anlama göre ohne, statt veya um seç; ardından yeni özne ve sonda fiil geliyorsa ohne dass veya statt dass gerekir. Goethe, telc, ÖSD ve DTZ şikâyet mektuplarında ohne … zu çok işe yarar: Ich habe bezahlt, ohne eine Bestätigung zu bekommen.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Er ist gegangen, Tschüss zu sagen.
Sorular
ohne … zu nasıl kurulur: -meden?
Ana cümle, virgül, ohne, diğer öğeler ve sonda zu + Infinitiv: Sie geht, ohne sich zu verabschieden. Yeni özne varsa: ohne dass + fiil sonda.
statt … zu ne demek: -mek yerine?
„-mek yerine“: Er spielt Fußball, statt zu lernen. statt ve anstatt aynı anlamdadır.
