ExamGerman

B1 · Yan cümleler ve bağlaçlar · Ders 6/15

Amaç: um … zu ve damit

um … zu und damit

Amaç bildirme: -mek için, -sin diye

B1 24 alıştırma 15 dk Anlatım ücretsiz Premium alıştırma

Kısaca

Amaç (Zweck) iki şekilde anlatılır: özneler aynıysa um … zu + Infinitiv, özneler farklıysa mutlaka damit + yan cümle (fiil sonda). Özne aynıyken damit de doğrudur ama um … zu tercih edilir. Soru: Wozu? / Wofür?

Kalıp

Hauptsatz,um… (Ergänzung)zu + Infinitiv

Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten.

Almanya'da çalışmak için Almanca öğreniyorum.

Tablolar

um … zu mu damit mi?
um … zudamit
Subjektgleichverschieden (gleich auch möglich)
Formum … zu + Infinitivdamit + Subjekt … Verb am Ende
BeispielIch stehe früh auf, um pünktlich anzukommen.Ich erkläre es dir, damit du es verstehst.

Özne aynı: um … zu tercih edilir (damit de doğru). Özneler farklı: sadece damit mümkün.

für mu, um … zu mu, zum mu?
FormBeispiel
für + NomenIch spare für ein neues Auto.
um … zu + VerbIch spare, um ein neues Auto zu kaufen.
zum + Verb als NomenIch brauche eine Brille zum Lesen.

Fiilden önceki amaç bildiren „için“ um … zu'dur, für değil.

Ne zaman kullanılır?

  1. 1

    um … zu: aynı özne

    İşi yapan ile amacı olan aynı kişidir. Ayrılabilir fiilde zu araya girer.

    Ich stehe früh auf, um pünktlich anzukommen.

    Zamanında varmak için erken kalkıyorum.

    Sie spart, um eine Weltreise zu machen.

    Dünya turu yapmak için para biriktiriyor.

  2. 2

    damit: farklı özne

    Başka biri bir şey yapsın ya da bir şeye ulaşsın diye. damit yan cümle başlatır: fiil sonda.

    Ich erkläre es dir, damit du es verstehst.

    Anlayasın diye sana açıklıyorum.

    Er spricht langsam, damit wir ihn verstehen.

    Onu anlayalım diye yavaş konuşuyor.

  3. 3

    Soru: wozu? / wofür?

    Wozu (ne için) amacı sorar. Kısa cevap çoğu zaman um … zu ile başlar.

    Wozu lernst du Deutsch? – Um in Deutschland zu arbeiten.

    Ne için Almanca öğreniyorsun? – Almanya'da çalışmak için.

  4. 4

    Amaç cümlesi önde

    um ya da damit kısmı öndeyse ana cümle fiille başlar.

    Um pünktlich zu sein, nehme ich ein Taxi.

    Zamanında olmak için taksiye biniyorum.

    Damit die Kinder schlafen können, sind wir leise.

    Çocuklar uyuyabilsin diye sessiz duruyoruz.

  5. 5

    Modalverben

    um … zu zaten „istemek“ anlamını taşır, wollen ekleme. damit cümlelerinde sık sık können kullanılır.

    Ich spare, damit meine Kinder später studieren können.

    Çocuklarım ileride okuyabilsin diye para biriktiriyorum.

Bilmekte fayda var

  • damit aynı özneyle de doğrudur (Ich lerne viel, damit ich die Prüfung bestehe), ama um … zu tercih edilir: Ich lerne viel, um die Prüfung zu bestehen.
  • damit (-sin diye) ile weil'i (çünkü) karıştırma: damit amaç, weil sebep bildirir.
  • um veya damit kısmı ana cümleden her zaman virgülle ayrılır.

Sık yapılan hatalar

  • YanlışIch lerne Deutsch, für in Deutschland zu arbeiten.

    DoğruIch lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten.

    Amaç cümlesinde fiille gelen „için“ = um … zu, für değil.

  • YanlışIch erkläre es dir, um du es verstehst.

    DoğruIch erkläre es dir, damit du es verstehst.

    Özne değişiyorsa um … zu olmaz, damit gerekir.

  • YanlışIch gehe zum Bäcker, um Brot kaufen.

    DoğruIch gehe zum Bäcker, um Brot zu kaufen.

    um ile her zaman sonda zu + Infinitiv gerekir.

  • YanlışUm pünktlich zu sein, ich nehme ein Taxi.

    DoğruUm pünktlich zu sein, nehme ich ein Taxi.

    um kısmı öndeyse ana fiil virgülden hemen sonra gelir.

  • YanlışIch spreche langsam, damit du verstehst mich.

    DoğruIch spreche langsam, damit du mich verstehst.

    damit yan cümle başlatır: fiil sona gider.

Türkçe konuşanlar için

  • Türkçe „-mek için“ = um … zu; „-sin diye / -sin için“ (başka özne) = damit.
  • „için“ her zaman für değildir: amaç bildiren „için“ fiille gelir, Almanca'da um … zu olur. İsimle gelen „için“ (araba için) für'dür.
  • Türkçede amaç kısmı başta durur (çalışmak için öğreniyorum); Almanca'da genelde sondadır ve fiil en sona gider.

Sınav ipucu

telc ve ÖSD Sprachbausteine: Boşluklu cümlenin sonunda zu + Infinitiv varsa → um; yeni özne ve fiil sonda → damit; isim → für. Goethe, telc, ÖSD ve DTZ yazma görevlerinde damit cümleleri işe yarar: Bitte antworten Sie bis Freitag, damit ich planen kann.

Alıştırma

Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.

1/24İlk 3 alıştırma ücretsiz0 ✓

Doğru kelimeyi seç

Ich gehe zum Bäcker,   Brötchen zu kaufen.

Sorular

um … zu ile damit farkı ne?

İkisi de amaç bildirir. um … zu mastar kullanır ve aynı özne ister. damit tam bir yan cümle başlatır (fiil sonda); özne değişince zorunludur, özne aynıyken de doğrudur ama daha az tercih edilir.

Amaç cümlesinde özne aynıysa ne kullanılır?

um … zu kullan: Ich fahre nach Berlin, um meine Tante zu besuchen. damit de olur ama daha ağır durur.

Bununla birlikte çalış