Kısaca
İki parçalı bağlaçlar iki kelimeyi, öbeği ya da cümleyi birbirine bağlar. entweder … oder = „ya … ya da“ (iki seçenekten biri); sık sık tam cümleleri de bağlar. sowohl … als auch = „hem … hem de“ (ikisi birden); çoğunlukla kelimeleri ve öbekleri bağlar. Her zaman iki parçayı birlikte kullan.
Kalıp
Wir fahren entweder nach Berlin oder nach Hamburg.
Ya Berlin'e ya da Hamburg'a gidiyoruz.
Tablolar
| Konnektor | Bedeutung | Beispiel |
|---|---|---|
| entweder … oder | nur eins von zwei | Du kannst entweder Tee oder Kaffee trinken. |
| sowohl … als auch | beides | Ich spreche sowohl Deutsch als auch Türkisch. |
Ne zaman kullanılır?
- 1
entweder başta: fiil ikinci
entweder 1. sırayı alabilir (fiil arkasından gelir) ya da cümlenin dışında durabilir (normal sıra). oder her zaman Position 0'dadır.
Entweder kommst du mit, oder du bleibst hier.
Ya bizimle gelirsin ya da burada kalırsın.
Entweder ich koche, oder wir gehen essen.
Ya ben yemek yaparım ya da dışarıda yeriz.
- 2
sowohl … als auch: iki özne varsa fiil çoğul
İki kişi ya da şey birlikte normalde çoğul fiil alır. İki tekil özneyle bazen tekil fiil de görülür ama güvenli seçim çoğuldur. Öznelerden biri çoğulsa fiil mutlaka çoğuldur.
Sowohl mein Bruder als auch meine Schwester kommen zur Party.
Hem erkek kardeşim hem de kız kardeşim partiye geliyor.
- 3
Aynı türden öğeleri bağla
İki sıfat, iki isim, iki edatlı öbek ya da iki tam cümle. Tam cümleler entweder … oder ile yaygındır, sowohl … als auch ile ise nadirdir.
Sie ist sowohl freundlich als auch hilfsbereit.
Hem güler yüzlü hem de yardımsever.
Ich fahre entweder mit dem Bus oder mit der Bahn.
Ya otobüsle ya da trenle gidiyorum.
Das Hotel hat sowohl einen Pool als auch ein Restaurant.
Otelde hem havuz hem de restoran var.
Bilmekte fayda var
- entweder … oder ile iki tekil özne varsa fiil tekildir: Entweder Anna oder Tom holt dich ab.
- sowohl … wie auch da duyulur; doğrudur ama daha az yaygındır. Güvenli seçim als auch.
- sowohl … als auch çoğunlukla kelimeleri ve öbekleri bağlar (sowohl Deutsch als auch Türkisch). İki tam cümleyi bağlaması mümkündür ama nadirdir. İki tam cümle için nicht nur …, sondern auch … daha yaygındır.
Sık yapılan hatalar
YanlışIch spreche sowohl Deutsch oder Türkisch.
DoğruIch spreche sowohl Deutsch als auch Türkisch.
sowohl her zaman als auch ile kullanılır.
YanlışEntweder ich koche, aber wir gehen essen.
DoğruEntweder ich koche, oder wir gehen essen.
entweder ancak oder ile birlikte kullanılır.
YanlışSowohl mein Bruder als auch meine Eltern kommt.
DoğruSowohl mein Bruder als auch meine Eltern kommen.
Birden çok kişi var ve meine Eltern çoğul: fiil çoğul olmalı.
YanlışEntweder kommst du mit, oder bleibst du hier.
DoğruEntweder kommst du mit, oder du bleibst hier.
oder Position 0'dadır: ikinci kısımda özne fiilden önce gelir.
YanlışDu kannst entweder Tee und Kaffee trinken.
DoğruDu kannst entweder Tee oder Kaffee trinken.
entweder'in ikinci parçası her zaman oder'dir, und değil.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçe „hem … hem de“ = sowohl … als auch; „ya … ya da“ = entweder … oder.
- Türkçede „hem … hem de“ ile fiil tekil kalabilir; Almanca'da iki özne varsa fiil normalde çoğul olur: Sowohl Anna als auch Tom sprechen …
- „sowohl … und“ deme: ikinci parça her zaman als auch.
Sınav ipucu
Boşluk doldurmada (ör. telc ve ÖSD'deki Sprachbausteine) bu çiftler kolay puandır: sowohl görürsen als auch'u, entweder görürsen oder'i ara. Goethe, telc, ÖSD ve DTZ yazma ve konuşma bölümlerinde iki seçenek önerirken entweder … oder çok işe yarar (Wir können uns entweder am Samstag oder am Sonntag treffen).
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Ich trinke morgens Tee als auch Saft.(… als auch)
Sorular
entweder … oder nasıl kullanılır?
entweder'i ilk seçeneğin, oder'i ikincinin önüne koy. entweder tam bir cümleye başlıyorsa fiil hemen arkasından gelebilir: Entweder kommst du mit, oder du bleibst hier.
sowohl … als auch: hem … hem de nasıl?
sowohl A als auch B: Ich spreche sowohl Deutsch als auch Türkisch. İki özne varsa fiil normalde çoğul olur.
