Kısaca
Sabit edatlı fiilde şey varsa edat + zamir yerine da(r)- + edat (darauf) kullanılır; soru da wo(r)- + edat (worauf?) olur. Kişi için edat + zamir kalır (auf ihn), soru edat + wen/wem olur (auf wen?).
Kalıp
Worauf wartest du? – Ich warte darauf.
Neyi bekliyorsun? – Onu bekliyorum.
Tablolar
| Präposition | Sache: da(r)- | Frage: wo(r)- | Person |
|---|---|---|---|
| auf | darauf | worauf? | auf ihn / auf sie |
| für | dafür | wofür? | für ihn / für sie |
| mit | damit | womit? | mit ihm / mit ihr |
| über | darüber | worüber? | über ihn / über sie |
| an | daran | woran? | an ihn / an sie |
| von | davon | wovon? | von ihm / von ihr |
| vor | davor | wovor? | vor ihm / vor ihr |
| um | darum | worum? | um ihn / um sie |
Edat sesli harfle başlarsa araya r girer: darauf, worüber. Kişi sorusu: Auf wen? Mit wem? Über wen?
Ne zaman kullanılır?
- 1
Şey → da- kelimesi
Bir şey için edat + es/ihn/sie yerine tek bir da- kelimesi kullanılır.
Wartest du auf den Bus? – Ja, ich warte darauf.
Otobüsü mü bekliyorsun? – Evet, onu bekliyorum.
Hast du Angst vor der Prüfung? – Ja, ich habe große Angst davor.
Sınavdan korkuyor musun? – Evet, ondan çok korkuyorum.
- 2
Kişi → edat + zamir
Kişilerde bir şey değişmez: edat kalır, zamir edatın istediği hâli alır.
Wartest du auf Anna? – Ja, ich warte auf sie.
Anna'yı mı bekliyorsun? – Evet, onu bekliyorum.
Ich habe Angst vor meinem Chef. – Ich habe Angst vor ihm.
Patronumdan korkuyorum. – Ondan korkuyorum.
- 3
Şey sorusu: wo- kelimesi
Soru kelimesi fiilin edatını taşır, bu yüzden edatı bilmen gerekir (Kart 57).
Worauf wartest du? – Auf das Paket.
Neyi bekliyorsun? – Paketi.
Wovon träumst du? – Von einer Reise nach Japan.
Neyin hayalini kuruyorsun? – Japonya'ya bir seyahatin.
- 4
Kişi sorusu
Auf wen wartest du? – Auf meinen Bruder.
Kimi bekliyorsun? – Ağabeyimi.
Mit wem sprichst du? – Mit der Lehrerin.
Kiminle konuşuyorsun? – Öğretmenle.
- 5
da- kelimesi + tam cümle
da- kelimesi ileriye, bir zu-Infinitiv'e veya dass cümlesine, ya da geriye, önceki bütün bir cümleye işaret edebilir.
Ich freue mich darauf, dich zu sehen.
Seni görmeyi dört gözle bekliyorum.
Er kommt immer zu spät. Darüber ärgere ich mich.
Hep geç kalıyor. Buna sinirleniyorum.
Bilmekte fayda var
- Konuşmada kısa biçimler (drauf, dran, drüber) ve Auf was wartest du? gibi sorular duyulur. Sınavda ve yazıda darauf ve worauf kullan.
- Her edatın bu tür bir da- kelimesi yoktur: ohne, außer ve wegen için yoktur.
Sık yapılan hatalar
YanlışIch warte auf es.
DoğruIch warte darauf.
Şey için auf es denmez; da(r)- + edat kullanılır.
YanlışWofür wartest du?
DoğruWorauf wartest du?
Soruda fiilin edatı gerekir: warten auf, o yüzden worauf.
YanlışIch habe Angst vor ihn.
DoğruIch habe Angst vor ihm.
vor + Dativ: ihn değil ihm.
YanlışWomit hast du gesprochen? – Mit meiner Mutter.
DoğruMit wem hast du gesprochen? – Mit meiner Mutter.
Kişi için wo- kelimesiyle değil, edat + wem/wen ile sorulur.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçede „onu beklemek“ tek ekle olur; Almanca'da şey için tek kelime vardır: darauf = „onu (beklemek)“.
- Soru kelimesi fiilin edatını taşır: „neyi bekliyorsun?“ = Worauf wartest du? Edatı bilmen gerekir (Kart 57).
- Türkçede şey ile kişi aynı zamirle anlatılır (onu); Almanca'da ayrılır: şey = darauf, kişi = auf ihn / auf sie.
Sınav ipucu
Goethe, telc, ÖSD ve DTZ okuma bölümlerinde da- kelimeleri metinde daha önce geçen bir şeye işaret eder: darauf, damit veya dafür neyi gösteriyor, sor. telc ve ÖSD Sprachbausteine'de şey mi kişi mi karar ver: darauf mı auf ihn mi, worauf mu auf wen mi. Yazmada: Ich freue mich darauf, … / Vielen Dank dafür, dass …
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Wartest du auf den Bus? – Ja, ich warte .
Sorular
darauf, daran, worauf ne zaman kullanılır?
Sabit edatlı fiillerde bir şeyden söz ederken: cümlede da(r)- (Ich warte darauf), soruda wo(r)- (Worauf wartest du?).
Worauf wartest du mu, auf wen mi?
Şey için (otobüs) worauf, kişi için (arkadaşım) auf wen.
