Kısaca
Almanca ana cümlede fiilin iki parçası bir çerçeve (Satzklammer) oluşturur: çekimli parça 2. sırada, diğer parça (Partizip, Infinitiv, ayrılabilir önek) en sonda durur. Aradaki kısım Mittelfeld'dir ve kendi sıra kuralları vardır.
Kalıp
Ich habe gestern ein Buch gekauft.
Dün bir kitap aldım.
Tablolar
| Struktur | Position 2 | Ende | Beispiel |
|---|---|---|---|
| Perfekt | habe / ist | Partizip II | Ich habe gestern ein Buch gekauft. |
| Modalverb | muss / kann | Infinitiv | Er muss heute lange arbeiten. |
| trennbares Verb | ruft | Präfix | Sie ruft mich morgen an. |
| Passiv | wird | Partizip II | Das Auto wird heute repariert. |
Nebensatz'ta çerçeve kapanır, iki parça yan yana sonda durur: …, dass er gestern ein Buch gekauft hat.
| Regel | Beispiel |
|---|---|
| Pronomen vor Nomen; zwei Pronomen: Akk. vor Dat. | Ich gebe es dem Kind. / Ich gebe es ihm. |
| zwei Nomen: Dativ vor Akkusativ | Ich gebe dem Kind das Buch. |
| Zeit – Grund – Art – Ort | Wir fahren morgen wegen des Streiks mit dem Zug nach Berlin. |
Zeit – Grund – Art – Ort (te-ka-mo-lo) nötr sıradır; farklı sıra bir parçayı vurgular.
Ne zaman kullanılır?
- 1
Ana cümle: 1. parça 2. sırada, 2. parça sonda
Mittelfeld ne kadar uzun olursa olsun, fiilin ikinci parçası en sonu bekler.
Ich habe gestern mit meiner Schwester lange telefoniert.
Dün kız kardeşimle uzun uzun telefonda konuştum.
Der Kurs fängt nächste Woche an.
Kurs gelecek hafta başlıyor.
- 2
Yan cümle: iki parça da sonda
Çekimli fiil en sona, Infinitiv'in veya Partizip'in arkasına gider.
…, weil er heute lange arbeiten muss.
…, çünkü bugün uzun süre çalışması gerekiyor.
…, dass sie mich morgen anruft.
…, yarın beni arayacağını.
- 3
Önce zamir; iki zamirde Akkusativ önce
Ich gebe es dem Kind.
Onu çocuğa veriyorum.
Ich gebe es ihm.
Onu ona veriyorum.
- 4
İki isim: önce Dativ, sonra Akkusativ
Ich gebe dem Kind das Buch.
Çocuğa kitabı veriyorum.
Sie zeigt ihrer Freundin die Wohnung.
Arkadaşına daireyi gösteriyor.
- 5
Zarflar: Zeit – Grund – Art – Ort
Wir fahren morgen wegen des Streiks mit dem Zug nach Berlin.
Yarın grev yüzünden trenle Berlin'e gidiyoruz.
- 6
1. pozisyon (Vorfeld) bir yan cümle de olabilir
Yan cümle başa geçerse 1. pozisyonu doldurur; fiil hemen arkasından gelir.
Weil es regnet, bleibe ich zu Hause.
Yağmur yağdığı için evde kalıyorum.
Bilmekte fayda var
- nicht genellikle fiilin ikinci parçasının hemen önünde durur: Ich habe ihn nicht gesehen.
- Kısa eklemeler çerçevenin arkasına gelebilir (Nachfeld), özellikle karşılaştırmalar: Er ist größer geworden als ich.
Sık yapılan hatalar
YanlışIch habe gekauft ein Buch.
DoğruIch habe ein Buch gekauft.
Partizip II cümlenin en sonuna gider.
YanlışIch rufe an dich morgen.
DoğruIch rufe dich morgen an.
Ayrılabilir önek en sonda kalır.
YanlışIch gebe ihm es.
DoğruIch gebe es ihm.
İki zamir varsa Akkusativ önce gelir.
Yanlış…, dass er hat gestern ein Buch gekauft.
Doğru…, dass er gestern ein Buch gekauft hat.
Yan cümlede çekimli fiil en sona gider.
YanlışEr muss arbeiten heute lange.
DoğruEr muss heute lange arbeiten.
Modalverb'den sonra Infinitiv sona gider.
Türkçe konuşanlar için
- Türkçede fiil hep sondadır; Almanca'da fiilin çekimli parçası 2. sırada, diğer parçası sonda olur.
- Türkçede kelime sırası serbesttir; Almanca'da Mittelfeld'de sıra kuralı vardır (Zeit, Grund, Art, Ort).
- Yan cümlede ise Türkçeye benzer: bütün fiil sona gider (…, dass er gekommen ist).
Sınav ipucu
Yazma görevlerinde (Goethe, telc, ÖSD, DTZ) her cümleyi kontrol et: 1. fiil 2. sırada, 2. fiil sonda mı? Sprachbausteine'de (telc ve ÖSD) boşluk ana cümlenin sonundaysa Partizip, Infinitiv veya ayrılabilir önek düşün.
Alıştırma
Kolaydan zora 24 alıştırma. Her cevabın nedeni yazıyor.
Doğru kelimeyi seç
Ich habe gestern ein Buch .(kaufen)
Sorular
Satzklammer nedir?
Fiilin iki parçasının oluşturduğu çerçeve: çekimli parça 2. sırada, Partizip, Infinitiv veya önek sonda.
Mittelfeld'de sıra nasıl olur?
Önce zamirler (es, ihm'den önce), sonra isimler (Dativ, Akkusativ'den önce), zarflar ise Zeit – Grund – Art – Ort sırasıyla.
